Do: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Środowiska

Domagamy się kontroli przestrzegania przepisów antysmogowych w Polsce!

W Polsce z powodu zanieczyszczenia powietrza umiera przedwcześnie co roku około 40 tysięcy osób! To jeden z najwyższych wskaźników w Unii Europejskiej [1]. Te dane porażają, choć nie są nowe i powtarzają się od wielu lat. Niestety, jak wykazały kontrole Najwyższej Izby Kontroli (NIK), która objęła pięć województw, obowiązujące w Polsce prawo ochrony powietrza nie jest respektowane [2].

Problemem jest brak realnego nadzoru Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Środowiska (WIOŚ) nad przestrzeganiem przepisów ochrony powietrza oraz egzekwowania przepisów.

System powinien też wzmacniać zachęty do podejmowania działań antysmogowych. Na przykład odraczać kary za niewywiązywanie się z zobowiązań zawartych w obowiązujących Planach Ochrony Powietrza (POP) w zamian za podjęcie przez gminę dodatkowych działań na rzecz ochrony powietrza.

Przepisy o ochronie naszego zdrowia bez nadzoru i kontroli pozostają martwe, jak tysiące ludzi, którzy umierają rocznie od zatrutego powietrza.

My mieszkańcy miast i miasteczek zasnutych smogiem nie chcemy umierać z powodu braku wdrażania przepisów chroniących życie i zdrowie nas i naszych najbliższych!

Dlatego zwracamy się z apelem do Generalnego Inspektoratu Ochrony Środowiska i Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Środowiska o zwiększenie nadzoru i przeprowadzenie kontroli POP w każdej gminie co najmniej raz w roku oraz wyciągania konsekwencji za niezrealizowanie przepisów ochrony powietrza.

[1] 40 tys. - tyle osób w Polsce co roku umiera z powodu smogu. Znajdujemy się w niechlubnej czołówce UE [RAPORT], Puls Medycyny, 15 września 2025 r.
[2] Kopciuchy wciąż zatruwają powietrze, Najwyższa Izba Kontroli, 31 października 2025 r.

Dlaczego ta sprawa jest ważna?

Umieramy od smogu. W 2022 roku z powodu zanieczyszczenia powietrza pyłem PM2,5 w Polsce przedwcześnie zmarło prawie 35 tysięcy osób. W 2023 roku w pięciu województwach skontrolowanych przez NIK liczba przedwczesnych zgonów przekraczała 11,6 tysiąca.

Polska należy do grupy krajów o najgorszej jakości powietrza w Unii Europejskiej, zajmując drugie miejsce pod względem liczby przedwczesnych zgonów związanych z zanieczyszczeniem powietrza. Polska stanowi "czerwoną wyspę" na mapie Europy, z wartościami wysoce toksycznego benzo(a)pirenu sześciokrotnie przekraczającymi normy UE i trzykrotnie wyższymi niż w Czechach, które zajmują drugie miejsce [1].
​
Po latach poprawy, w 2024 roku odnotowano pierwszy wzrost średniego stężenia pyłu PM10 o 7%, co stanowi niepokojący sygnał odwrócenia pozytywnego trendu. Wśród 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w UE aż 36 było zlokalizowanych w Polsce [2].

Problem jest niezwykle złożony i dysfunkcjonalny. Natychmiastowego usprawnienia wymaga m.in. Program Czyste Powietrze, który powinien wspierać finansowo wymianę kopciuchów i termomodernizację budynków. Jeśli sposób jego działania nie ulegnie zdecydowanej zmianie, wymiana wszystkich kopciuchów w Polsce zajmie kolejne 35 lat… [3].

Zmiany w Polsce muszą iść zatem dwutorowo - ulepszając system finansowania i zachęt do przechodzenia na mniej trujące źródła ciepła oraz egzekwując już obowiązujące przepisy.


[1] Polska wciąż jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych smogiem krajów w Europie, BankierPl, 3 sierpnia 2025 r. 
[2] Mają najgorsze powietrze w Polsce. Oto smogowi rekordziści, SmogLab, 16 października 2025 r. 
[3] Kopciuchy znikną za 35 lat. Wątpliwe efekty reformy programu Czyste Powietrze, SmogLab, 2 października 2025 r.

Sposób dostarczania

Po zebraniu pierwszych 5 tysięcy podpisów przekażemy je do decydentów i będziemy dalej działać na rzecz podjęcia skutecznych działań.