Do: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki oraz Prezes Rady Ministrów RP.
Opłaty za wywóz śmieci - niech producent płaci, a mieszkaniec oszczędza
Pan Karol Nawrocki
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
WNIOSEK O PODJĘCIE INICJATYWY USTAWODAWCZEJ
Przedmiot: Zmiana zasad finansowania gospodarki odpadami opakowaniowymi zgodnie z zasadą „PRODUCENT PŁACI – MIESZKANIEC OSZCZĘDZA”.
Na podstawie art. 63 Konstytucji RP oraz ustawy o petycjach zwracam się z wnioskiem o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do zmiany zasad finansowania odpadów opakowaniowych, tak aby większa odpowiedzialność finansowa spoczywała na podmiotach wprowadzających opakowania na rynek, a nie na mieszkańcach.
I. PODSTAWA PRAWNA I UNIJNA
Podstawę stanowią art. 74 Konstytucji RP, art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zasada „zanieczyszczający płaci”), dyrektywa 2008/98/WE w sprawie odpadów, rozporządzenie UE 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych oraz ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Rozporządzenie UE 2025/40 co do zasady stosuje się od 12 sierpnia 2026 r.; jego przepisy, w tym art. 45 dotyczący rozszerzonej odpowiedzialności producenta, wyznaczają kierunek zmian. Prawo krajowe powinno skutecznie realizować te zasady.
II. PRODUCENT POWINIEN PONOSIĆ KOSZTY OPAKOWAŃ
Konsument nie decyduje o materiale, masie, liczbie warstw, jednorazowości ani możliwości recyklingu opakowania. Są to decyzje producenta, który wprowadza produkt na rynek i osiąga z niego przychód. Nie należy prywatyzować zysków i uspołeczniać kosztów odpadów.
Wnoszę o zmianę ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tak, aby producent ponosił pełne, uzasadnione i rzeczywiste koszty gospodarowania odpadami opakowaniowymi, w zakresie przewidzianym prawem UE i krajowym, w tym koszty odbioru, zbierania, transportu, sortowania, przygotowania do recyklingu, recyklingu, odzysku, zagospodarowania pozostałości, unieszkodliwiania oraz usuwania odpadów opakowaniowych z przestrzeni publicznej.
Opłaty powinny zależeć od ilości, masy, materiału, trwałości, możliwości ponownego użycia i recyklingu oraz rzeczywistych kosztów zagospodarowania. Należy wprowadzić ekomodulację: niższe opłaty dla opakowań zwrotnych, wielokrotnego użytku i łatwych do recyklingu, a wyższe dla jednorazowych, wielomateriałowych, nadmiernych lub trudnych do recyklingu.
III. MNIEJSZE OPŁATY DLA MIESZKAŃCÓW I ZAKAZ PODWÓJNEGO OBCIĄŻANIA
Wnoszę o zmianę ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz mechanizmu finansowania systemu komunalnego tak, aby środki od producentów z tytułu rozszerzonej odpowiedzialności producenta pomniejszały koszty przypadające na mieszkańców w części dotyczącej odpadów opakowaniowych. Większy udział producentów w kosztach powinien przekładać się na niższe opłaty mieszkańców.
Należy zapobiec podwójnemu obciążaniu: koszt pokryty przez producenta w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta nie powinien być ponownie przerzucany na mieszkańca w zakresie, w jakim został już pokryty. Wpłaty producentów należy powiązać z kosztami systemu i korzyścią dla gospodarstw domowych.
IV. OPAKOWANIA ZWROTNE I OGRANICZENIE NADMIERNEGO PAKOWANIA
Państwo powinno wspierać butelki szklane zwrotne, opakowania wielokrotnego napełniania, systemy kaucyjne i inne opakowania wielokrotnego obrotu. Należy egzekwować ograniczenie masy i objętości opakowań do niezbędnego minimum, zgodnie z prawem UE.
V. PUBLICZNA INFORMACJA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Wnoszę o utworzenie publicznego, przejrzystego systemu informacji o opakowaniach wprowadzanych na rynek przez przedsiębiorców, obejmującego ich ilość i masę, rodzaj materiału, możliwość ponownego użycia i recyklingu, wysokość uiszczonych opłat oraz osiągnięte poziomy odzysku i recyklingu. Dane powinny umożliwiać społeczną kontrolę systemu.
VI. OCHRONA MAŁYCH PRZEDSIĘBIORCÓW
System powinien uwzględniać skalę działalności oraz środowiskowy wpływ opakowań. Największy udział w kosztach powinny ponosić podmioty wprowadzające duże ilości opakowań jednorazowych i trudnych do przetworzenia. Mały lokalny producent korzystający z opakowań zwrotnych nie powinien być obciążany tak samo jak duży koncern wprowadzający ogromne ilości opakowań jednorazowych.
VII. PROPONOWANA ZASADA USTAWOWA
Wnoszę o ustanowienie zasady:
„Podmiot wprowadzający na rynek opakowanie lub produkt w opakowaniu ponosi pełne koszty gospodarowania odpadem z tego opakowania w zakresie określonym prawem UE i krajowym, a koszty te nie mogą być nieuzasadnienie przenoszone na gospodarstwa domowe”.
„Wysokość obciążenia producenta jest proporcjonalna do ilości, masy, rodzaju, trwałości, możliwości ponownego użycia i recyklingu opakowania oraz rzeczywistego kosztu jego zagospodarowania”.
VIII. HARMONOGRAM I COROCZNE SPRAWOZDANIA
Wnoszę o zobowiązanie Rządu do przedstawienia harmonogramu reformy, z terminami zwiększenia udziału producentów w finansowaniu oraz zmniejszenia obciążeń mieszkańców. Należy wprowadzić coroczne sprawozdanie publiczne podające: łączne opłaty mieszkańców za odpady komunalne, łączne wpłaty producentów w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta, część kosztów systemu pokrytą przez producentów oraz wpływ tych wpłat na wysokość opłat mieszkańców.
Wnoszę o podjęcie inicjatywy ustawodawczej realizującej zasadę: „PRODUCENT PŁACI – MIESZKANIEC OSZCZĘDZA”, z uwzględnieniem prawa UE, przejrzystości systemu, ochrony środowiska i sprawiedliwego podziału kosztów.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
WNIOSEK O PODJĘCIE INICJATYWY USTAWODAWCZEJ
Przedmiot: Zmiana zasad finansowania gospodarki odpadami opakowaniowymi zgodnie z zasadą „PRODUCENT PŁACI – MIESZKANIEC OSZCZĘDZA”.
Na podstawie art. 63 Konstytucji RP oraz ustawy o petycjach zwracam się z wnioskiem o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do zmiany zasad finansowania odpadów opakowaniowych, tak aby większa odpowiedzialność finansowa spoczywała na podmiotach wprowadzających opakowania na rynek, a nie na mieszkańcach.
I. PODSTAWA PRAWNA I UNIJNA
Podstawę stanowią art. 74 Konstytucji RP, art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zasada „zanieczyszczający płaci”), dyrektywa 2008/98/WE w sprawie odpadów, rozporządzenie UE 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych oraz ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Rozporządzenie UE 2025/40 co do zasady stosuje się od 12 sierpnia 2026 r.; jego przepisy, w tym art. 45 dotyczący rozszerzonej odpowiedzialności producenta, wyznaczają kierunek zmian. Prawo krajowe powinno skutecznie realizować te zasady.
II. PRODUCENT POWINIEN PONOSIĆ KOSZTY OPAKOWAŃ
Konsument nie decyduje o materiale, masie, liczbie warstw, jednorazowości ani możliwości recyklingu opakowania. Są to decyzje producenta, który wprowadza produkt na rynek i osiąga z niego przychód. Nie należy prywatyzować zysków i uspołeczniać kosztów odpadów.
Wnoszę o zmianę ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi tak, aby producent ponosił pełne, uzasadnione i rzeczywiste koszty gospodarowania odpadami opakowaniowymi, w zakresie przewidzianym prawem UE i krajowym, w tym koszty odbioru, zbierania, transportu, sortowania, przygotowania do recyklingu, recyklingu, odzysku, zagospodarowania pozostałości, unieszkodliwiania oraz usuwania odpadów opakowaniowych z przestrzeni publicznej.
Opłaty powinny zależeć od ilości, masy, materiału, trwałości, możliwości ponownego użycia i recyklingu oraz rzeczywistych kosztów zagospodarowania. Należy wprowadzić ekomodulację: niższe opłaty dla opakowań zwrotnych, wielokrotnego użytku i łatwych do recyklingu, a wyższe dla jednorazowych, wielomateriałowych, nadmiernych lub trudnych do recyklingu.
III. MNIEJSZE OPŁATY DLA MIESZKAŃCÓW I ZAKAZ PODWÓJNEGO OBCIĄŻANIA
Wnoszę o zmianę ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz mechanizmu finansowania systemu komunalnego tak, aby środki od producentów z tytułu rozszerzonej odpowiedzialności producenta pomniejszały koszty przypadające na mieszkańców w części dotyczącej odpadów opakowaniowych. Większy udział producentów w kosztach powinien przekładać się na niższe opłaty mieszkańców.
Należy zapobiec podwójnemu obciążaniu: koszt pokryty przez producenta w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta nie powinien być ponownie przerzucany na mieszkańca w zakresie, w jakim został już pokryty. Wpłaty producentów należy powiązać z kosztami systemu i korzyścią dla gospodarstw domowych.
IV. OPAKOWANIA ZWROTNE I OGRANICZENIE NADMIERNEGO PAKOWANIA
Państwo powinno wspierać butelki szklane zwrotne, opakowania wielokrotnego napełniania, systemy kaucyjne i inne opakowania wielokrotnego obrotu. Należy egzekwować ograniczenie masy i objętości opakowań do niezbędnego minimum, zgodnie z prawem UE.
V. PUBLICZNA INFORMACJA I ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Wnoszę o utworzenie publicznego, przejrzystego systemu informacji o opakowaniach wprowadzanych na rynek przez przedsiębiorców, obejmującego ich ilość i masę, rodzaj materiału, możliwość ponownego użycia i recyklingu, wysokość uiszczonych opłat oraz osiągnięte poziomy odzysku i recyklingu. Dane powinny umożliwiać społeczną kontrolę systemu.
VI. OCHRONA MAŁYCH PRZEDSIĘBIORCÓW
System powinien uwzględniać skalę działalności oraz środowiskowy wpływ opakowań. Największy udział w kosztach powinny ponosić podmioty wprowadzające duże ilości opakowań jednorazowych i trudnych do przetworzenia. Mały lokalny producent korzystający z opakowań zwrotnych nie powinien być obciążany tak samo jak duży koncern wprowadzający ogromne ilości opakowań jednorazowych.
VII. PROPONOWANA ZASADA USTAWOWA
Wnoszę o ustanowienie zasady:
„Podmiot wprowadzający na rynek opakowanie lub produkt w opakowaniu ponosi pełne koszty gospodarowania odpadem z tego opakowania w zakresie określonym prawem UE i krajowym, a koszty te nie mogą być nieuzasadnienie przenoszone na gospodarstwa domowe”.
„Wysokość obciążenia producenta jest proporcjonalna do ilości, masy, rodzaju, trwałości, możliwości ponownego użycia i recyklingu opakowania oraz rzeczywistego kosztu jego zagospodarowania”.
VIII. HARMONOGRAM I COROCZNE SPRAWOZDANIA
Wnoszę o zobowiązanie Rządu do przedstawienia harmonogramu reformy, z terminami zwiększenia udziału producentów w finansowaniu oraz zmniejszenia obciążeń mieszkańców. Należy wprowadzić coroczne sprawozdanie publiczne podające: łączne opłaty mieszkańców za odpady komunalne, łączne wpłaty producentów w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta, część kosztów systemu pokrytą przez producentów oraz wpływ tych wpłat na wysokość opłat mieszkańców.
Wnoszę o podjęcie inicjatywy ustawodawczej realizującej zasadę: „PRODUCENT PŁACI – MIESZKANIEC OSZCZĘDZA”, z uwzględnieniem prawa UE, przejrzystości systemu, ochrony środowiska i sprawiedliwego podziału kosztów.
Dlaczego ta sprawa jest ważna?
Obecny system finansowania gospodarki odpadami nadmiernie obciąża mieszkańców kosztami opakowań, o których rodzaju, materiale, masie i możliwości recyklingu decydują przede wszystkim producenci. Obywatel kupuje produkt, a następnie ponosi koszty zagospodarowania opakowania w ramach opłat za odpady komunalne. Jest to niesprawiedliwe, ponieważ producent osiąga przychód ze sprzedaży, a część kosztów środowiskowych przenoszona jest na społeczeństwo.
Zmiana przepisów jest potrzebna, aby zasada „zanieczyszczający płaci” była realizowana w praktyce. Producenci powinni ponosić koszty gospodarowania odpadami opakowaniowymi w zakresie wymaganym prawem, a środki uzyskane w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta powinny rzeczywiście zmniejszać koszty przypadające na mieszkańców. Nie powinno dochodzić do ponownego obciążania obywateli kosztami, które zostały już pokryte przez producentów.
Odpowiednio zróżnicowane opłaty zachęcą przedsiębiorców do stosowania opakowań zwrotnych, wielokrotnego użytku i łatwych do recyklingu oraz do ograniczania zbędnego pakowania. Jednocześnie większą odpowiedzialność finansową powinny ponosić podmioty wprowadzające na rynek duże ilości opakowań jednorazowych i trudnych do przetworzenia, przy uwzględnieniu skali działalności małych przedsiębiorców.
Potrzebne są również przejrzyste informacje o ilości opakowań wprowadzanych na rynek, opłatach producentów i sposobie wykorzystania tych środków. Coroczne sprawozdania oraz harmonogram zmian pozwolą sprawdzić, czy reforma rzeczywiście przynosi korzyści mieszkańcom.
Celem jest sprawiedliwy system, w którym producent odpowiada finansowo za opakowanie, środowisko jest lepiej chronione, a wzrost udziału producentów w kosztach przekłada się na zmniejszenie opłat ponoszonych przez gospodarstwa domowe. Dlatego wnoszę o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zgodnie z zasadą: „PRODUCENT PŁACI – MIESZKANIEC OSZCZĘDZA”.
Zmiana przepisów jest potrzebna, aby zasada „zanieczyszczający płaci” była realizowana w praktyce. Producenci powinni ponosić koszty gospodarowania odpadami opakowaniowymi w zakresie wymaganym prawem, a środki uzyskane w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta powinny rzeczywiście zmniejszać koszty przypadające na mieszkańców. Nie powinno dochodzić do ponownego obciążania obywateli kosztami, które zostały już pokryte przez producentów.
Odpowiednio zróżnicowane opłaty zachęcą przedsiębiorców do stosowania opakowań zwrotnych, wielokrotnego użytku i łatwych do recyklingu oraz do ograniczania zbędnego pakowania. Jednocześnie większą odpowiedzialność finansową powinny ponosić podmioty wprowadzające na rynek duże ilości opakowań jednorazowych i trudnych do przetworzenia, przy uwzględnieniu skali działalności małych przedsiębiorców.
Potrzebne są również przejrzyste informacje o ilości opakowań wprowadzanych na rynek, opłatach producentów i sposobie wykorzystania tych środków. Coroczne sprawozdania oraz harmonogram zmian pozwolą sprawdzić, czy reforma rzeczywiście przynosi korzyści mieszkańcom.
Celem jest sprawiedliwy system, w którym producent odpowiada finansowo za opakowanie, środowisko jest lepiej chronione, a wzrost udziału producentów w kosztach przekłada się na zmniejszenie opłat ponoszonych przez gospodarstwa domowe. Dlatego wnoszę o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zgodnie z zasadą: „PRODUCENT PŁACI – MIESZKANIEC OSZCZĘDZA”.