Szanowni Państwo,
W Polsce nie istnieje realny system wsparcia dla dorosłych osób w spektrum autyzmu. Pomoc państwa koncentruje się głównie na dzieciach, natomiast dorośli pozostają bez systemowych rozwiązań w zakresie pracy, zdrowia psychicznego, samodzielności oraz funkcjonowania społecznego.
Dorosłe osoby w spektrum autyzmu bardzo często posiadają wykształcenie, kwalifikacje i umiejętności zawodowe, jednak mimo tego pozostają wykluczone z rynku pracy. Przyczyną nie jest brak kompetencji, lecz brak dostosowania rynku pracy, procesów rekrutacyjnych oraz brak pracy wspomaganej i indywidualnego wsparcia.
Obecny system aktywizacji zawodowej osób z niepełnosprawnościami traktuje wszystkie niepełnosprawności w sposób jednakowy, nie uwzględniając specyfiki funkcjonowania osób w spektrum autyzmu. Tymczasem różne rodzaje niepełnosprawności wymagają zupełnie innych form wsparcia. Niedostosowanie programów aktywizacyjnych powoduje, że wsparcie to jest w praktyce nieskuteczne.
Dodatkowym problemem jest brak powszechnie dostępnego wsparcia psychologicznego i terapeutycznego dla dorosłych osób w spektrum autyzmu. Większość terapii jest odpłatna, a ich celem często nie jest wsparcie funkcjonowania osoby autystycznej, lecz próba „normalizacji”, co prowadzi do przeciążenia psychicznego, wypalenia, maskowania objawów oraz pogłębiania problemów ze zdrowiem psychicznym, w tym depresji i fobii społecznej.
W efekcie wiele dorosłych osób w spektrum autyzmu znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej – nie mogą znaleźć pracy, nie mają dochodu, a jednocześnie nie kwalifikują się do świadczeń, ponieważ są uznawane za osoby zdolne do pracy. Powstaje luka systemowa, w której osoby te pozostają bez realnego wsparcia państwa.
W związku z powyższym wnosimy o:
- Stworzenie ogólnopolskiego programu aktywizacji zawodowej dla dorosłych osób w spektrum autyzmu.
- Wprowadzenie systemu pracy wspomaganej (job coach) finansowanego ze środków publicznych.
- Wprowadzenie obowiązku dostosowania procesów rekrutacyjnych do osób neuroróżnorodnych w instytucjach publicznych i firmach korzystających z dofinansowań PFRON.
- Stworzenie centrów wsparcia dla dorosłych osób w spektrum autyzmu (doradztwo zawodowe, pomoc psychologiczna, trening funkcjonowania).
- Zapewnienie bezpłatnego wsparcia psychologicznego dla dorosłych osób w spektrum autyzmu w ramach NFZ.
- Wprowadzenie częściowego świadczenia dla osób, które z powodu spektrum autyzmu nie są w stanie pracować w pełnym wymiarze godzin.
- Wprowadzenie programów wsparcia dla pracodawców zatrudniających osoby w spektrum autyzmu.
- Wsparcie finansowe i grantowe dla projektów technologicznych i społecznych tworzonych przez osoby z niepełnosprawnościami.
- Wprowadzenie standardów etycznych dla organizacji i fundacji prowadzących aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnościami oraz zakaz stosowania nieuczciwych praktyk, takich jak podpisywanie dokumentów in blanco.
