Zebrano 50 podpisów
Do: Pan Włodzimierz Czarzasty Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Chcemy skutecznej ochrony przed hałasem z obiektów sportowych
Dotyczy: Poselskiego projektu ustawy o ochronie strategicznych obiektów sportowych (druk nr RPW/42995/2025-1P) oraz rządowego projektu ustawy o zmianie Ustawy o sporcie (druk nr 1482) z jej późniejszą nowelizacją.
PETYCJA OBYWATELSKA
w sprawie wprowadzenia niezbędnych mechanizmów ochrony zdrowia i prawa własności mieszkańców oraz właścicieli posesji sąsiadujących z uciążliwymi akustycznie obiektami sportowymi.
Działając w interesie publicznym, jako obywatele, mieszkańcy i właściciele nieruchomości sąsiadujących z uciążliwymi akustycznie obiektami sportowymi, niniejszym składamy petycję w odniesieniu do znowelizowanej niedawno Ustawy o sporcie oraz poselskiego projektu Ustawy o ochronie strategicznych obiektów sportowych, które w rażący i sprzeczny z Konstytucją sposób ograniczają nasze prawo do ochrony zdrowia i prawo własności. Znowelizowane oraz projektowane przepisy tworzą jednostronny przywilej dla uciążliwej infrastruktury, czyniąc ją wyjętą spod kontroli społecznej i środowiskowej.
Domagamy się wprowadzenia niezbędnych mechanizmów ochrony zdrowia i prawa własności mieszkańców oraz właścicieli posesji sąsiadujących z uciążliwymi akustycznie obiektami sportowymi w tym, w szczególności, poszanowania praw dzieci do snu, wypoczynku i możliwości nauki we własnych domach, a także poszanowania praw osób starszych, chorych i niepełnosprawnych, które stale przebywając w nieruchomościach sąsiadujących z obiektami sportowymi narażone są na permanentne oddziaływanie hałasu.
Łączna liczba obiektów, które chroni Ustawa o sporcie i tych, które zamierza chronić Ustawa o ochronie strategicznych obiektów sportowych to według danych GUS i posiadanych przez właściwe ministerstwa ponad 35 000. Szacuje się, że korzysta z nich bezpośrednio ok. 1,5 – 2,2 mln osób, podczas gdy hałas sportowy, który te obiekty generują, dotyka fizycznie od 9 do nawet 15 milionów ludzi mieszkających w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Jest to gigantyczna grupa obywateli, których prawa naruszają znowelizowane i planowane przepisy, o których tutaj mowa.
W związku z powyższym domagamy się wprowadzenia następujących rozwiązań, które stanowią kompromis pomiędzy koniecznością funkcjonowania obiektów sportowych, a prawami mieszkańców i nieruchomości sąsiadujących z nimi, gwarantowanymi przez Konstytucję RP, Kodeks Cywilny, Kartę Praw Podstawowych UE, a także wytyczne Dyrektywy Hałasowej (2002/49/WE).
I. Modernizacja poprzedzająca uzyskanie statusu obiektu chronionego
Domagamy się wprowadzenia zapisu, zgodnie z którym wpis obiektu do Rejestru Strategicznych Obiektów Sportowych (RSOS) będzie warunkowany uprzednim spełnieniem adekwatnych norm ochrony przed hałasem. Obiekt generujący ponadnormatywne uciążliwości nie powinien korzystać z nadzwyczajnej ochrony prawnej, dopóki jego zarządca nie zrealizuje skutecznych inwestycji w infrastrukturę akustyczną (ekrany, systemy wygłuszające). Osoby prywatne nie mogą być zmuszane do ponoszenia kosztów w postaci utraty możliwości niezaburzonego zamieszkiwania w swojej nieruchomości czy utraty zdrowia na rzecz wyróżnionej grupy społecznej.
II. Ustawowe ramy czasowe „misji społecznej sportu”
Wnosimy o precyzyjne ograniczenie czasowe funkcjonowania obiektów o statusie strategicznym. „Misja społeczna sportu” nie może być realizowana kosztem nocnego spoczynku obywateli. Pozbawianie obywateli snu hałasem przez nieograniczony czas na przestrzeni doby nosi znamiona tortur. Art. 40 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej stanowi iż „Nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu” a odbieranie możliwości snu sąsiadom hałaśliwych obiektów do tego się sprowadza. Postulujemy wprowadzenie całkowitego zakazu generowania hałasu przez strategiczne obiekty sportowe w godzinach 22:00 – 6:00, zgodnie z czasem ciszy nocnej zwyczajowo przyjętym w całym cywilizowanym świecie, jako elementarnego minimum fizjologicznego na sen, pod rygorem wysokich kar administracyjnych i utraty statusu obiektu strategicznego.
III. Fundusz Rekompensat i Ochrony Akustycznej
Domagamy się powołania funduszu celowego (zasilanego np. z wpływów z gier losowych), który zapewni mieszkańcom nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z obiektami strategicznymi możliwość uzyskania 100% dofinansowania do systemów ochrony pasywnej przed hałasem czyli pokrycia przez Skarb Państwa całkowitych kosztów zabezpieczenia przed hałasem w takiej formie, jakiej konieczność wykaże analiza wykonana przez akredytowane laboratorium akustyczne. Nadto, w przypadku jeśli hałas w danym miejscu będzie tak dotkliwy iż żadne istniejące obecnie systemy izolacji nie będą w stanie go wygłuszyć – a będzie mieć to zastosowanie przede wszystkim w przypadku hałasu impulsowego ze strzelnic i boisk, domagamy się możliwości wykupu nieruchomości narażonej przez Skarb Państwa tak, jak dzieje się to w przypadku wszystkich pozostałych inwestycji o znaczeniu strategicznym w przypadku niemożności zapewnienia ochrony nieruchomości sąsiednich przed szkodliwym oddziaływaniem. Nieruchomości takie stają się bowiem niemożliwe do zamieszkiwania przez właścicieli i niemożliwe do sprzedaży na otwartym rynku. Skoro państwo uznaje obiekt za strategiczny dla narodu, musi wziąć na siebie koszty ochrony zdrowia osób mieszkających w jego cieniu.
Dlaczego ta sprawa jest ważna?
1. Skala oddziaływania uciążliwych obiektów sportowych jest ogromna
Projekt Ustawy o ochronie strategicznych obiektów sportowych koncentruje się na infrastrukturze o ekstremalnej uciążliwości akustycznej. Na liście pominięto obiekty ciche (z wyjątkiem krytych pływalni), co sugeruje, że rzeczywistym celem regulacji nie jest ochrona sportu jako takiego, lecz próba zablokowania postępowań sądowych i administracyjnych wytaczanych przez obywateli broniących swojego zdrowia przed nadmiernym hałasem.
Szacunkowa liczba obiektów o wysokiej uciążliwości:
- Kompleksy „Orlik”: 2 700
- Stadiony i boiska: 10 300
- Obiekty przyszkolne: 16 000
- Hale sportowo-widowiskowe: 700
- Pływalnie: 1 000
- Korty tenisowe i padlowe: 3 000
- Tory (żużlowe, kolarskie): 150
- Strzelnice sportowe: 500
Łącznie to ok. 35 000 obiektów, które generują hałas jednoznacznie szkodliwy dla otoczenia. Wyszczególnione dane pochodzą z GUS i adekwatnych ministerstw.
2. Występuje rażąca dysproporcja między użytkownikami a osobami narażonymi
Z danych GUS wynika, że aktywność fizyczną deklaruje 14,7 mln Polaków, lecz większość wybiera dyscypliny ciche (rower, bieganie). Zaledwie ok. 1,5–2,2 mln osób korzysta z obiektów planowanych jako „strategiczne”.
3. Całkowicie zignorowano grupy szczególnej wrażliwości
Znowelizowana Ustawa o sporcie i projekt nowej ustawy całkowicie ignorują osoby najbardziej bezbronne, dla których hałas jest źródłem cierpienia fizycznego:
- Osoby ze spektrum autyzmu i nadwrażliwością słuchową: ok. 1 mln osób (w tym 400 tys. z samym autyzmem), u których hałas impulsowy wywołuje ataki lęku.
- Seniorzy (65+): ok. 7,3 mln osób, z czego szacunkowo ok. 1,5 mln mieszka w bezpośrednim sąsiedztwie głośnych obiektów. Hałas powoduje u nich skoki ciśnienia i ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych.
- Osoby z niepełnosprawnościami: szacunkowo ok. 1 mln osób przebywających w domach niemal 24h na dobę.
Ignorowanie tych grup narusza Art. 68 i 69 Konstytucji RP, zobowiązujące państwo do szczególnej opieki zdrowotnej nad seniorami i osobami z niepełnosprawnościami.
4. Negatywne skutki zdrowotne hałasu sportowego są mierzalne
Hałas sportowy (uderzenia piłki, gwizdki, strzały) ma charakter impulsowy. W przeciwieństwie do szumu drogowego, organizm nie potrafi się do niego przyzwyczaić (brak habituacji). Każdy impuls wywołuje tzw. odruch orientacyjny, skutkujący wyrzutem kortyzolu i adrenaliny. Według WHO i wielu badań naukowych prowadzonych przez cały wiek XX, hałas ten prowadzi do zaburzeń snu, chorób serca, upośledzenia funkcji poznawczych u dzieci oraz wielu innych negatywnych rezultatów.
5. Istnieją wymierne koszty społeczne i ekonomiczne hałasu
Według Europejskiej Agencji Środowiska, hałas przyczynia się rocznie do 12 000 przedwczesnych zgonów w UE. Koszty społeczne (leczenie, utrata produktywności) to ok. 0,4% PKB. W Polsce hałas jest drugim, po smogu, najważniejszym czynnikiem ryzyka środowiskowego.
Dodatkowo, sąsiedztwo uciążliwego obiektu obniża wartość nieruchomości o 10–30%. Brak możliwości dochodzenia roszczeń przez obywateli stanowi formę „ukrytego wywłaszczenia” bez odszkodowania.
6. Powstały liczne wątpliwości legislacyjne
- Brak rzetelnej Oceny Skutków Regulacji (OSR): Pominięcie wpływu na zdrowie osób narażonych na stały hałas z obiektów sportowych i zignorowanie potrzeby analizy kosztów tego wpływu dla systemu ochrony zdrowia.
- Naruszenie hierarchii dóbr: Interes sportu (rozrywki) zostaje postawiony ponad konstytucyjnym prawem do ochrony zdrowia.
- Naruszenie zasady równości (Art. 32 Konstytucji): Uprzywilejowanie jednej branży kosztem innych podmiotów gospodarczych, które muszą przestrzegać norm akustycznych.
- Brak definicji „Obiektu Strategicznego”: Ryzyko objęcia ochroną obiektów stricte komercyjnych (koncerty, eventy) pod płaszczykiem promocji sportu.
7. Podsumowanie i wnioski
Petycja nie uderza w kulturę fizyczną, lecz sprzeciwia się ustawowemu sankcjonowaniu cierpienia obywateli. Wzywamy do:
- Uwarunkowania statusu obiektu od jego modernizacji akustycznej.
- Wyznaczenia ram czasowych dla głośnych aktywności.
- Powołania Funduszu Rekompensat.
Takie podejście stworzy sytuację WIN-WIN: sport zyska nowoczesne, akceptowalne społecznie obiekty, a obywatele odzyskają prawo do odpoczynku i ochrony mienia.
Uzasadnienie szczegółowe, zawierające odniesienia do danych statystycznych i badań naukowych wraz z analizą znajduje się pod adresem: